Galab casar liiq ah baan kasoo anba baxnay magaalada Muqdisho, aniga oo markaa uun ka imid dalka dibaddiisa si aan uga dhabeeyo riyadayda. Markaan magaalada sidaa uga sii baxnay ee aan sii marayno duleedkeeda, ayuu darawalkii nagu yiri:- "Waa habeen hadda kama bixi karno dhalkaan aan iska seexano, salaadda subaxna aan dhaqaaqno.”

Taladii dirawalka, waan isku waafaqnay, kadib guri uu deggenaa ayuu na geeyay habeenkaasi oo aad bu noo marti-sooray, sidii heerka sarraysay ee lagu yaqaanay mari-soorka Soomaalida. Waxaanu na siiyey casho fiican, halkii baanu aniga iyo dirawalkuna ku wada-sheekaysanay.

Darawalku balwad buu lahaa, haddana dhowr su’aalood oon weydiiyay, wuxuu u muuqday nin aad ula dhacsan nidaamka xarakada, waxayaabihii uu igu yiri waxaa ka mid ahaa, "Haddii xarakadu waddanka qabsan lahayd, si fican baan u shaqaysan lahayn, laakin hadda waxaa na dhibay mooryaantan dowlad-isku sheegta ah,” Waa run oo magalada markaan kasii baxeenay baa degmada Afgooye oo kaliya waxaan marnay ku dhawaad 5 isbaaro oo midba gooni baad uga qaadayso darawallada.

Markii aan ka gudubnay Afgooye, waxaan kusoo dhacnay, meel ay fadhiyeen 2 walaal oo aan moodayo inay tahay meel walaalaha maaliyaddu ay fadhiyaan. Markan ka gudubnay ayuu darawalku mar qura dhahay; "Alxamdulillaah, hadda waad nafisi kartaan, dhulkii xalaasha ahaa ayaan soo galnay…” oo ula jeedo dhulkii ay maamulayeen jihaadiyiinta ayaan cagta saarnay, ka hor inta aan lasoo gaarin halka ay walaaluhu maamulaan, waxaa laga cabsanaayey tuugo in ay waddada inoo galaan, Allaah se ayaa ku mahadsan oo naga badbaadiyay.

Markii aan safarkii deggenaa bilawnay, maskaxdeyda wax badan bay sawiranesay, markastoa aan arko meel raayada ka taagan tahay walaluhuna ay joogan aad baan u farxaayey, safar dheer kadib, waxaan imaanay deegaan lagu magacaabo Cali-farxaan xilli habeen ah sida dadku ay ii sheegeenna wa deegan laysku baaro, maadama aad u gudbi rabtid caasimadii wilaayaadka, habeenkii halkaaa baanu seexanay.

Subaxii bay walaaluhu mid mid noogu yeereen oo ay na wareesteen halkaan ka imaanay, halka u socono, ujeedkan u socono iyo cidda meesha nooga horeyso. Kadib markii ay howshoodii dhameesteen baan kasii dhaqaaqnay isla duhurradiina waxaan cagta saaray caasimadii islaamka, yaa allah maalinkaas ilmo ayaa igu soo istaagtay, isla markii aan magaalada soo galay-na waxay ishaydu qabatay shicaar ay ku qornayd الجنة تحت ظلال السيوف.

Waan kasii gudubnay, waxaan halkaas isku helnay walaalkii isoo dhaweenayey, waxaan tagay gurigii la iigu talo-galay. Galabkaas ma aanan soo bixin waan daalnaa, waanan iska seexday, waa markii iigu horeysay nolosheyda ee aan seexdo bacdal cishaa.

Maalinkii xigay, ayaan is iri magaalada soo qiimeey, dhowr meelood baan tagay oo ay ka mid tahay, buundada, musallaha macalin Aadan Xaashi Ceyrow iyo meelo kaleba. Waxyaabaha aan aad ula tacajubay, waxaa ka mid ah in waddooyinka magacyo ay leeyihin si loogu garto, tusaale waxaad arkeysaa, shaarica Xuneyn, shaarica Quba iyo midka Muhaajiriinta.

Waxaan booqday madaarista iyo maakatibta wilaayada, waxaan si gaar ah u booqday maktabad kitaabo ku dhamaystiran yihiin, looguna magac-daray Shahiidu Dacwa Anwar Al-Cowlaqi, maktabaddaas keliya waxay u furan tahay dadka wax mudalaceestaa inay tagaan oo kutubta iska mudalaceestaan, xitaa waxa laygu yiri kitaabka xaafadda ayaad u qaadan kartaa, kadib markaad soo akhrisatid-na waad soo celinaysaa.

Waxyaabaha kale ee qofka qalbigiisa nuurinayo waxaa ka mid ah, magaladaas weyn haddii salaadda la addimo, hal meel ma furnaaneyso, mooto walaa gaari socon karaana malahan, magaalada dhan waxaad mooddaa in laga guuray, masaajidda waxaad ku arkeysaa dhalinyaro yar yar oo sunnada ka wada muuqato, camaamadona wada xiran. Salaaduhu dhammaan masaajidda wa buuxsamayaan, munkaraad lala jahraayana ma arkeysid.

Culimada waxay dhahaan dowlad islaami ah wey jireysaa inta ay ka shaqaynayso wanaag-farista iyo xumo-reebista.

 

Maalin aan masjid kasoo baxay ayaa waxaan arkay wiil yar oo aan is iri malaha waa 6 jir, wiilkii baan la sheekaystay waxaan weydiiyay maxaad jeceshahay inaad noqoto mustaqbalka, wuxuu igu yiri; "Waxaan jeclahay inaan noqdo mujaahid, si gaar ah guutada istish-haadiyiinta inaan ku biiro oon camaliyad istish-haadi ah fuliyo, qudus inan furano baan rabaa,…”

Wallaahi maalinkaasi aad baan u farxay, markaan arkay hammiga intaas le’eg ee cunuggaas yarka ah uu xanbaarsan yahay. Maanta waxa buuxa kuwo waaweyn oo aan han lahayn amaba uu aad u hooseeyo. Ilmaha ku kora magaalooyinka ay haystaan maamullada ashahaado-la-dirirka ah, hamigaasi iyo wax u dhow toona malahan.

Mar kale anigoo sidoo kale xaafad kasoo baxay, ayaa waxan arkay caruur dhowr ah oo intay raayada soo qaateen mid ka mid ah-na uu hoggaamiye u yahay, qoryo alwaax laga sameeyayna wataan, oo ku gaardinaaya "Quwwah cizzah” iyo "intay gaalo joogto mujaahid ma daalo,…” caruurtaas mid 10 sano gaaray kuma jirin haddana hammigooda waad la yaabeysaa.

Marban waxaan is weydiin jiray maanta jiilka caalamka jooga waad aragtaa sida loo maskax-dhaqay, raggaan halgamayaa yaa booskooda buuxin doona? laakin su’aashaas jawaabteeda waan soo helay jiilka ku barbaaraya wilaayadka islaamiga ah baana booskaas buuxin doona, bi’idnillaahil baari’, waxaan Alle weydiisanayaa in caruurteydu ay ku koraan dhulkaan sharciga Alle lagu maamulaayo, sababtu waxay tahay waaqaca aan noolnahay si kasto waalidku u dadaalo haddana bii’ada ayaa samaynaysa, weyna ka xoog-badineysaa caruurta.

Khilaafadii Andulus ayay reer-galbeedku goosteen inay soo qiimeeyan dowladdan, dacfigeedana soo arkaan markaas ayaa waxay direen rag ay u aqoonsanaayeen aqoonyahano iyo muxalliliin, magaladii khilaafada caasimadda u ahayd markay yimaadeen ayaa waxay arkeen wiilal yar yar oo rimaayada baranaya, markaas baa mid ka mid ah wiilashii uu la gafay bar-yoolkii la liifayay, markaas buu aad u carooday, maxaa kugu dhacay markii la weydiiyayna wuxuu ugu jawaabay, maanta hal gaal baa iga badbaaday. Aqoonyahannadii way laabteen waxayna dhaheen dowladda jiilkeedu sidan yahay lagama adkaan karo, sidaas darteed waxaan ku keenay aan leeyahay xarako jiilkeedu sidan yahay lagama adkaan karo.

Markii aan magalada joogay walaalka aan ku degay horta ma ahayn walaal qaraabonimo ama mid nasab na kulmiyay oo xittaa isku qabiil ma aanan ahayn, balse waxaan aheen isku mabda' waxa na walaleeyayna waxay aheed diinteena waana midda dhabta ah, waayo walalnimada saxda ah waa midda ku timaadda diin oo alle dartii aad isku jeclaatan alle dartiina aad ku kala tagtaan.

Maalmihii aan joogay, walalkaasi aadbuu ii marti-sooray anigoo weliba og culeysyada saaran, haddana si qiimo badan buu ii sooray waxaan la kulmay walalo muhaajiriin ah oo ka kala yimid waddamo kala duwan waan la sheekestay, waxaanad mooddaa dad isla wada dhashay sida laysku jecelyahay, loo sheekesanayo, waxa kaliya ee la iskugu yimidna waa koryeelida diinka Alle.

Mid ka mid ah walalaha muhaajiriinta ah oo kasoo hijrooday dalka Tazaaniya ayaan la sheekestay, wuxuu ii sheegay inay joogan gabdho iyagana soo hijrooday, diinkoodana lasoo cararay, gabdhahaas meesha uma deggena walaal, waalid iyo qaraabo toona, laakin waxay soo dhax-galeen walaalo intaaba uga qiimo badan oo diinta Alle ay ku walaalooben .

Walaal walalaha ka mid ah ayaan ku iri akhuunaa, bal ma ii sheegi kartaa hal mucjiso oo aad aragtay inta aad saaxaadka joogtay, taasoo aad kusii xaqiiqsatay saxnimada dariiqaan?

Wuxuu igu yiri; "Haa, waqti waqtiyada ka mid ah annagoo jabhad ah oo joogna meel duur ah, ayaa waxaa dhacday in diyaarad ay si ba’an noo duqaysay, xiligu waa xilli habeen gudcur ah, ishu waxba ma aragto, toosh-na lama shidi karo oo diyaaraddu hawada ayey weli ku jirtaa. Walaalo 20 gaarayana wa naga shahiideen, waxaan ka walwalsanahay walaalahaas inu waagu u baryo oo ay diyaarado inta sawiraan meydkooda ay qaatan ama aan meeshaba ku dayacno, habeenkii oo dhan baa iska ilmeeynay saq-barkii annagoo Allaah baryeyna midkaayana midka kale uusan u gudbi karin, ayaa saacado kadib mar qura walaalihii shuhadada ahaa mid ka mid ah lugtiisa iftiin ka ifay, kolkaa baan isku qancinay in Alle xagiisa uu iftiinkan ka socdo si aan walalaha u aasno waan soo wada baxnay, iyadoo quluubtayada uu Allaah geliyay sakiino, cabsidiina ay naga yaraatay.

Arrinka cajiibka ah wuxuu ahaa in iftiinku keliya uu qabtay intii ay walaaluhu yaaleen markii baan god weyn meesha ka qodnay kadib ban walaalihii mid mid u gelinay annagoo u dambaysiinay walalkii ay lugtiisu noo ifeysay. Markii walaalka aan godka gelinay baa walaal naga mid ahaa uu lugtiisa gacanta mariyay sidii baanu iftiinkii ku damay ALLAHU AKBAR.

Wuxuu ii sheegay in habeenkaas walaaluhu ay safar dheer oo lug ah soo jeexeen, oo aad loo daallanaa, baahi badanna ay jirtay, haddana waxaas oo rafaad ah Alle uu ka dulqaaday. Wuxu yiri walalbaa nagu yiri "Maalinkii dagaalkii Khandaq ee godka la qodaayey saxaabadu gaajo daran bay dareemen, markaas bay is dhaheen bal nabiga SCW u taga, waaba intaas ood Alle idiin weydiiyo waxaad cuntaane, markay u tageen ayay arkeen xabiibkii oo calooshiisa ay seddex dhagax ku xiran tahay gaajo darteed, haddana godka wax ka qodaya.” Markaas baa mar qura wada ilmeynay oon awoodeysanay annagoo qaadeyna isla kalimaadkii ay saxaabadu qaadayeen dagaalkii Khandaq taasoo ah, نـحـن الـذيـن بـايـعـو مـحـمـدا علي الجـهاد ما بـقيـنا أبـدا. Markii aan meesha ku aasnay walaalihii shahiiday, kadib safarkayagii ayaanu iska sii wadanay ilaa aan ka gaarnay halkii aan rabnay.”

Runtii qisadaas waa mid ka mid ah kuwa ugu cajibsanaa een maqlo dhawaanahan. Waxaan Allah SWT weydiisanayaa inuu islaamka guuleeyo, nuurkaas inoo baxayana uusan naga demin, cadawga iskusu soo baheystay inay damiyaan nuurkaasna uu Allah dhabarka ka jebiyo, Allow u gar gaar wiilasha u istaagay difaaca diinkaaga. Waxaanan kusoo gunaanadayaa:

Gaallada axwaasheeda baan idin ogaysiine,

Intay kaa rabaan waa adoo gaalka aamina'e,

Addoonkooda adigoo noqdiyo eyga daba jooga,

Axkaamtooda adigoo bartoo aayaddii naca'e,

Adigoo umuuraha xarriman lagu illowsiiyo.

Haddii ay intaa kaa helaan kuma eryaayaane,

Ammaantaada bay badinayaan goor iyo ayaane,

Adeerriyo waxay kuu ahaan ehelladaadii'e,

Afka bay ku siin iyo wuxuu uurku kuu rabo'e.

Asal-raac haddaad noqoto iyo aayaddiyo diinta,

Argagixisadoodaa tihiyo wiil irhaabiya'e,

Waa ku wada ugaarsanahayaan ururka sheydaane,

Waa ku wada unuun goynayaan, waa acdaa waxu,e

Dad baa aaminaayoo u qaba ehelu kheyrkii'e,

Halkee orobbo loo mari ayey uurka ku hayaane,

Ubadkii rag baa geeyey iyo aabbihii dhalay'e,

Bal ogow umuurtey wadaan aramidey reebto.